KPSS LİSANS – ÖN LİSANS – ORTAÖĞRETİM HAP BİLGİLER
1. ve 2. Meşrutiyeti ilan eden padişah II. Abdülhamid’dir.
1921 yasasında uygulanan hükümet sistemine Meclis Hükümeti Sistemi denir.
1924 Anayasasının 1937 değişikliği ile Atatürk ilkeleri Anayasa’ya dahil oldu.
1982 Anayasasına göre Cumhurbaşkanı seçimlerinde ilk seçimde geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday olmazsa 2. seçim izleyen pazar günü yapılır.
1982 Anayasasına göre göre en az 1 milletvekili kanun teklifinde bulunabilir.
1982 Anayasasına göre yasama yetkisi TBMM’ye aittir.
1982 Anayasasına göre yüksek mahkemeler: Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Yargıtay, Uyuşmazlık Mahkemesi’dir.
1982 Anayasasına göre yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına aittir.
2017 Değişikliği ile Jandarma Genel Komutanı, Millî Güvenlik Kurulu üyeleri arasından çıkarılmıştır.
Adli mahkemelerce verilen kararların son inceleme yeri Yargıtay‘dır. İdari mahkemelerce verilen kararların son inceleme yeri Danıştay‘dır.
Anayasa değişiklik teklifi için en az 200 milletvekili imzası gereklidir.
Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil bakımından anayasaya uygunluğunun denetimi için kanunun Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren 10 gün içerisinde Anayasa Mahkemesine iptal davası açılabilir.
Anayasa mahkemesi Danıştay ve Yargıtay üyelerinin görev süresi 12 yıl olup tekrar seçilemez; bu mahkemelerin başkanlarının görev süresi 4 yıl olup tekrar seçilebilirler.
Anayasa mahkemesi ilk kez 1961 Anayasası ile kuruldu.
Anayasa Mahkemesi üye sayısı 15 olup; Cumhurbaşkanı 12 üye, TBMM 3 üye seçer.
Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini sadece şekil yönünden denetler.
Anayasa Mahkemesine üye seçilme yaşı 45‘tir.
Atatürk İlkeleri, Anayasa metnine 1937 yılında dahil oldu.
Bakanlar ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı, görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan’da yargılanır.
Bakanlıkların kurulması, kaldırılması Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile olur.
Belediye Başkanı halk tarafından seçilir, görev süresi 5 yıldır.
Belediye Başkanı seçilme yaşı 18‘dir.
Belediye Başkanını geçici olarak görevden uzaklaştıran İçişleri Bakanı, kesin olarak görevine son veren Danıştay‘dır.
Belediyeler Cumhurbaşkanı Kararı ile kurulur.
Belediye İdaresinin organları:
- Belediye Başkanı (Yürütme Organı)
- Belediye Meclisi (Karar Organı)
- Belediye Encümeni (Danışma Organı)
Bilerek ve isteyerek bırakılan boşluğa kural içi boşluk denir.
Bir kimse en fazla 2 kez Cumhurbaşkanı seçilebilir.
Bir kimsenin vasiyetname düzenleme yaşı 15‘tir.
Bir somut olaya uygulanacak yazılı yazısız kaynaklarda bir hüküm yoksa hukuk boşluğu oluşur.
Bir ülkede uygulanan yazılı yazısız tüm hukuk kurallarına pozitif hukuk denir.
Bir ülkede yetkili makamlarca konulan yazılı kurallara mevzu hukuk denir.
Bir yerde belediye kurulabilmesi için nüfus en az 5.000 ve üstü olmalıdır.
Bütçe kanunlarının yargısal denetimini Anayasa Mahkemesi yapar.
Bütçeyi hazırlayan Cumhurbaşkanı, kabul eden-yapan TBMM’dir.
Bütün yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanma zorunluluğu yoktur.
Büyükşehir belediyeleri en az “750.000” nüfus ile kurulur.
Büyükşehir belediyeleri kanun ile kurulur.
Cumhurbaşkanı – Bakanlar – Milletvekilleri – Cumhurbaşkanı Yardımcısı Meclis önünde ant içer.
Cumhurbaşkanı hakkında “bir suç işledi” iddiasıyla TBMM’nin üye tam sayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir (En az 301 milletvekili).
Cumhurbaşkanı halk tarafından 5 yıl için seçilir.
Cumhurbaşkanı Kararnamesi Türk Hukuk Sistemine ilk kez 1982 Anayasası ile girmiştir.
Cumhurbaşkanı makamının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde genel seçimlere 1 yıldan daha fazla süre varsa Cumhurbaşkanlığı seçimi makamın boşaldığı günden sonra gelen 45 gün içindeki son pazar günü yapılır.
Cumhurbaşkanı seçilme yaşı en az 40’tır.
Cumhurbaşkanı ve Bakanların milletvekili olma şartı yoktur.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanları Cumhurbaşkanı atar.
Cumhurbaşkanı, kanunları 15 gün içinde yayımlar.
Cumhurbaşkanına mazbatasını “YÜKSEK SEÇİM KURULU” verir. Milletvekillerine mazbatalarını “İL SEÇİM KURULU” verir.
Cumhurbaşkanının ülkede olmadığı ya da hasta olduğu durumlarda yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.
Cumhurbaşkanlığına aday gösterilenler: Siyasi parti grupları, yüz bin seçmen imzası, Son genel seçimlerde en az %5 oy alan partilerdir.
Cumhuriyet döneminde ilk kez 1946 seçimlerine birden çok siyasi parti katılmıştır.
Çift meclisli anayasalarımız 1876-1961 Anayasalarıdır.
Danıştay üyeleri Cumhurbaşkanı ve HSK tarafından seçilir.
DEKAN atamasını “YÜKSEK ÖĞRETİM KURULU” yapar. Rektör atamasını “CUMHURBAŞKANI” yapar.
Dernekler en az 7 kişi ile kurulur.
Devlet Denetleme Kurulu Cumhurbaşkanına bağlıdır.
Devlet Denetleme Kurulu ilk kez 1982 Anayasası ile kurulmuştur.
Devlet Denetleme Kurulu tarafından yargı organları denetlenemez.
Devlet Denetleme Kurulu Üyelerini ve başkanını atayan Cumhurbaşkanıdır.
Dünyanın ilk yazılı anayasası 1787 ABD Anayasası’dır.
En sert ve en kazuistik anayasa 1982 Anayasası‘dır.
Erken seçim kararını TBMM ve Cumhurbaşkanı alabilir.
Gaiplikte uzun süre haber alamama hâli için de gaiplik kararı verilebilmesi için 5 YIL geçmesi gerekmektedir.
Gaiplikte, ölüm tehlikesi içinde kaybolma durumunda gaiplik kararının verilebilmesi için 1 YIL geçmesi gerekmektedir.
Genel af ilanı için en az 360 milletvekili (3/5) oyu gereklidir.
Genel seçimlere 1 yıl veya daha az süre varsa makamın boşaldığı günden sonra gelen 60. günü takip eden ilk pazar günü TBMM seçimiyle birlikte yapılacaktır.
Genelkurmay Başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Gerçek kişiliği sona erdiren durumlar: ölüm, ölüm karinesi, gaiplik, birlikte ölüm karinesi.
Gerçek kişilik tam ve sağ doğumla başlar.
Hakimler ve Savcılar Kurulu üyeleri idari yönden Adalet Bakanlığı‘na bağlıdır.
Hakların kazanılmasında geçerli olan ilke subjektif iyiniyet ilkesidir.
Hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesinde geçerli olan ilke objektif dürüstlük ilkesidir.
HSK 13 üyeden oluşur: 7 üyeyi TBMM, 4 üyeyi Cumhurbaşkanı seçer.
HSK üyelerinin görev süresi 4 yıl olup tekrar seçilebilirler.
Hukuk boşluğunda hâkim, hukuk oluşturur.
Hukuk kurallarını diğer sosyal hayatı düzenleyen kurallardan ayıran fark, maddi yaptırıma dayalı olmasıdır.
İdarenin mal edinme yöntemleri kamulaştırma, istimval, geçici işgal ve devletleştirmedir. (İstimval: geçici olarak acil durum el koyması).
İdari bütünlüğü sağlayan araçlar; Hiyerarşi – İdari Vesayettir.
İdari yargı organları: Danıştay, Bölge İdare Mahkemesi, İdare Mahkemesi Vergi Mahkemesidir.
İkinci meşrutiyetin ilan edilmesinde etkili olanlar “İttihat ve Terakki Cemiyeti”dir.
İl – İlçe – Büyükşehir belediyeler kanun ile kurulur.
İl Özel İdaresinin organları:
- Vali (Yürütme Organı)
- İl Genel Meclisi (Karar Organı)
- İl Encümeni (Danışma Organı)
İlk kez çok partili hayata geçiş denemesi 1924 yılında olmuştur.
İlk laik Türk Anayasası 1924 Anayasası’dır.
Kadınlara milletvekili seçme seçilme hakkı ilk kez 1924 Anayasası‘nın 1934 değişikliği ile gelmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, TBMM Başkanlığına bağlıdır.
Kanun boşluğunda hâkim, örf adet hukukuna bakar.
Kanun, yönetmelik, Cumhurbaşkanı kararnamesi, Resmî Gazetede yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
Kanuni erginlik yaşı 18‘dir.
Kanunları yayınlayan Cumhurbaşkanıdır.
Kanunların esas bakımından anayasaya uygunluğunun denetimi için kanunun Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 60 gün içerisinde Anayasa Mahkemesi’ne iptal davası açılabilir.
Kişinin kazai rüşt ile ergin kılınabilmesi için 15 yaşını doldurması gerekmektedir.
Kişiye eşya üzerinde doğrudan egemenlik yetkisi tanıyan hakka Ayni Hak denir.
Köy İçişleri Bakanı kararı ile kurulur.
Köy işlerini bütün köylülerin birleşerek yapmasına imece adı verilir.
Köy muhtarının ve köy ihtiyar heyetinin görev süresi 5 yıldır.
Köyde bulunan bütün seçmenlerin oluşturduğu kurula Köy Derneği adı verilir.
Kural içi boşlukta hâkimin, takdir yetkisi vardır.
Maddi yaptırım türleri; Cebri icra, Tazminat, İptal, Ceza, Hükümsüzlük’tür.
Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri kanun ile düzenlenir.
Memur atama işleminin iptali istemiyle açılan dava İdari Yargı tarafından karara bağlanır.
Merkezi yönetim bütçesi kapsamında kamu idarelerinin gelir gider denetimini Sayıştay yapar.
Milletler arası antlaşmaları TBMM uygun bulur, Cumhurbaşkanı onaylar.
Milletlerarası antlaşmaları onaylayan ve yayımlayan Cumhurbaşkanıdır.
Milletvekili seçilme yaşı 18’dir.
Milli güvenliğin sağlanmasından ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin yurt savunmasına hazırlanmasından Cumhurbaşkanı sorumludur.
Millî Güvenlik Kurulu 2 ayda bir toplanır. Millî Güvenlik Kurulunun askeri üyeleri Genelkurmay Başkanı, Kara Kuvvetleri Komutanı, Hava Kuvvetleri Komutanı ve Deniz Kuvvetleri Komutanı‘dır.
Millî Güvenlik Kurulu ilk kez 1961 Anayasası‘nda yer almıştır.
Millî Güvenlik Kuruluna başkanlık eden ve gündemi belirleyen Cumhurbaşkanıdır.
Millî Güvenlik Kuruluna Cumhurbaşkanı başkanlık etmediği zaman yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlık eder.
Millî Güvenlik Kurulunda bulunan Bakanlar: Adalet, İçişleri, Dışişleri Millî Savunma Bakanlarıdır.
Normal kişilerde ceza ehliyeti başlangıcı için 12 yaşın doldurulması gerekir.
Normal kişilerde tam ceza ehliyeti için 18 yaşın doldurulması gerekir.
Nüfusu en az 150 en çok 2000 olan yerlere köy denir.
Olağan dönem Cumhurbaşkanı Kararnamelerinin yargısal denetimini Anayasa Mahkemesi yapar.
Olağan evlenme yaşı 17‘dir.
Olağanüstü evlenme yaşı 16‘dır.
Olağanüstü hâl en fazla 6 ay için ilan edilir.
Olağanüstü hâl süresi her defasında en çok 4 ay için TBMM tarafından uzatılabilir.
Olağanüstü hâli ilan eden Cumhurbaşkanıdır.
RTÜK üyelerini TBMM seçer.
Sağır ve dilsizlerde ceza ehliyeti başlangıcı için 15 yaşın doldurulması gerekir.
Sağır ve dilsizlerde tam ceza ehliyeti için 21 yaşın doldurulması gerekir.
Savaş hâli ilan yetkisi TBMM’ye aittir.
Sayıştay başkanını ve üyelerini seçen TBMM‘dir.
Seçim süresince ve seçimden sonra seçim ile ilgili şikâyet ve itirazları karara bağlayan yer Yüksek Seçim Kurulu’dur.
Siyasi partiler en az “30 T.C. VATANDAŞI” ile kurulurken; siyasi parti grupları en az “20 MİLLETVEKİLİ” ile kurulur.
Siyasi partilerin kapatılma davasına Anayasa Mahkemesi bakar.
Siyasi partilerin mali denetimini Anayasa Mahkemesi yapar.
Somut Norma konu olan işlemler kanunlar ve Cumhurbaşkanı Kararnamesi’dir.
Sosyal hayatı düzenleyen kurallar; din, ahlak, hukuk, görgü kurallarıdır.
TBMM adına Başkomutanlık Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.
TBMM Başkanı milletvekili olmak zorundadır.
TBMM Başkanlık divanı için bir yasama döneminde 2 kez seçim yapılır.
TBMM genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur.
TBMM seçimleri savaş sebebiyle 1 yıl ertelenebilir.
TBMM seçimlerinin yenilenmesine en az 360 milletvekili karar verir.
TBMM toplantı yeter sayısı için en az 200 (1/3) çoğunluk olması gerekir.
TBMM üye tam sayısının üçte ikisinin gizli oyu ile yüce divana sevk kararı alınabilir.
TBMM üyeleri milleti temsil eder.
TBMM üyelerinin mali hakları kanun ile düzenlenir.
TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir yapılır.
TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçim tutanaklarını kabul eden Yüksek Seçim Kurulu‘dur.
TBMM’nin denetleme yolları:
- Yazılı soru
- Genel görüşme
- Meclis araştırması
- Meclis soruşturması
Tek yumuşak ve tek çerçeve anayasası 1921 Anayasası‘dır.
Temel hak ve hürriyetler kanun ile sınırlanabilir.
Temel hak ve hürriyetler Savaş – OHAL – Seferberlik gibi durumlarda durdurulabilir.
Türk anayasa tarihinde ilk yazılı anayasa 1876 Kanunu Esasi‘dir.
Türk anayasaları içerisinde “Millî egemenlik ilkesine ilk kez yer veren anayasa 1921 Anayasası”dır.
Türk vatandaşlığının ispatında kullanılan belgeler nüfus cüzdanı, nüfus kayıtları, pasaport, pasavan, tayfa vesikasıdır.
Türkiye Cumhuriyeti’nde gizli oy açık sayım ilkesi ilk kez 1950 yılında yapılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti’ne gönderilen yabancı temsilcileri kabul etme görevi Cumhurbaşkanına aittir.
Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin yargısal denetimini Danıştay yapar.
Ülkemizde genel oy ilkesi ilk kez 1934 yılında yapılmıştır.
Ülkemizde sosyal devlet ilkesi ilk kez 1961 Anayasası‘nda yer almıştır.
Yargı yetkisi millet adına Tarafsız ve Bağımsız Mahkemelere aittir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini Cumhurbaşkanı seçer.
Yargıtay üyelerini Hâkimler ve Savcılar Kurulu seçer.
Yasama yorumuna ilk kez yer veren anayasa 1924 Anayasası’dır.
Yazılı kaynaklar içerisinde uygulanacak bir hükmün bulunmaması neticesinde ortaya çıkan boşluğa kanun boşluğu denir.
Yerel, mahalli yönetimler:
- İl özel idaresi
- Belediye İdaresi
- Büyükşehir belediyesi
- Köy olarak ayrılır.
Yetki genişliği ilkesi illerde Valiye tanınmıştır.
Yönetmelik Çıkarabilenler; Cumhurbaşkanı, Kamu Tüzel Kişiler, Bakanlıklardır.
Yönetmelik ve Cumhurbaşkanı Kararnamesi Yürütmenin düzenleyici işlemleri arasında yer alır.
Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan yüksek mahkeme Anayasa Mahkemesi‘dir.
Yüksek Seçim Kurulu 7 asil, 4 yedek Toplam 11 üyeden oluşur.
Zarar varsa zarara sebep olan tazminat öder.
MEMURLAR
Aday memurluk süresi en az kaç yıldır? 1
Aday memurluk süresi en fazla kaç yıldır? 2
Memurların evlilik izin hakları kaç gündür? 7
Memurların ölüm izin hakları kaç gündür? 7
Memurlar kaç yılda bir mal beyanında bulunur? 5
En yüksek devlet memuru kimdir? CB İdari İşler Başkanı
Memurluktan çıkarma yetkisi kimdedir? Yüksek Disiplin Kurulu
10 yılını doldurmamış memurun yıllık izni kaç gündür? 20
10 yılını doldurmuş memurun yıllık izni kaç gündür? 30
Disiplin cezası alan bir memur kaç gün içinde itiraz edebilir? 7
Uyarma ve kınama cezaları kaç yıl sonra sicilden silinir? 5
Özürsüz veya izinsiz 1 yılda kaç gün göreve gelmeyen memur mesleğinden ihraç edilir? 20
Hangi anayasa ile memurlara ilk kez sendika ve toplu görüşme hakkı tanınmıştır? 1961
Atandıktan sonra en geç kaç gün içinde göreve başlaması gerekir? 15 gün
MEMURLARA VERİLEN DİSİPLİN CEZALARI
Uyarı, Aylıktan kesme, Kınama, İhraç, Kademe ilerlemesini durdurma UYARI: Uzaklaştırma YOK! Görevden Uzaklaştırma bir disiplin cezası değil, İHTİYATİ TEDBİRDİR!
MEMURLARIN MAZERET İZİNLERİ
Ölüm izni: 7 gün
Evlilik izni: 7 gün
Babalık izni: 10 gün
Evlatlık izni: 8 hafta
Engellilik izni: 10 gün
Analık izni: 8+8 hafta
Süt izni: İlk 6 ay 3 saat, ikinci altı ay 1,5 saat
İSTİSNAİ DEVLET MEMURLUKLARI
Valiler, TOKİ Başkanı, Büyükelçiler, TBMM memurlukları, Cumhurbaşkanı memurlukları, Millî İstihbarat Teşkilâtı memurlukları
KİMLER OY KULLANAMAZ?
Askeri öğrenciler, Er ve erbaşlar, Hükümlüler, Yabancılar, Kısıtlılar kullanamazken; tutuklular oy kullanabilir.
ÜYE SAYILARI
Anayasa Mahkemesi: 15
Uyuşmazlık Mahkemesi: 13
Yüksek Seçim Kurulu: 11
Hakimler Savcılar Kurulu: 13
Yüksek Öğretim Kurulu: 21
Devlet Denetleme Kurulu: 9
YAŞ
Milletvekili seçilme: 18
Cumhurbaşkanı seçilme: 40
Belediye başkanı seçilme: 18
Muhtar seçilme: 18
Olağan evlenme: 17
Olağanüstü evlenme: 16
Kaza-i Rüşt: 15
Vasiyetname yazabilme: 15
Evlat edinebilme: 30
Ceza ehliyeti: 12
Tam ceza ehliyeti: 18
